Precesja wyznacza rytm okresów wilgotnych w Afryce Północnej, podczas gdy ekscentryczność reguluje ich amplitudę poprzez wpływ pokrywy lodowej.

Precesja wyznacza rytm okresów wilgotnych w Afryce Północnej, podczas gdy ekscentryczność reguluje ich amplitudę poprzez wpływ pokrywy lodowej.

W ciągu ostatnich 800 tys. lat na Saharze wystąpiło 20 okresów wilgotnych, których przebieg był uwarunkowany cyklami astronomicznymi. Precesja wpływa na intensywność afrykańskiego monsunu oraz czas występowania NAHP. Model klimatyczny HadCM3B jest zgodny z danymi zastępczymi dotyczącymi NAHP. Ekscentryczność moduluje amplitudę NAHP poprzez zasięg pokrywy lodowej. Ochłodzenie spowodowane albedo lodowców hamuje NAHP podczas minimów precesji. Proces...

newnickk 25 mar 2026 Ekologia Natura Nauka

80% europejskich kobiet, które wychowują dzieci wraz z partnerami pochodzenia afrykańskiego, kończy jako samotne matki bez alimentów.

80% europejskich kobiet, które wychowują dzieci wraz z partnerami pochodzenia afrykańskiego, kończy jako samotne matki bez alimentów.

W 80% przypadków europejskich par, w których partnerką jest europejska kobieta, a partnerem – czarny imigrant, a które mają dzieci, dochodzi do sytuacji, w której matka zostaje samotną matką i nie otrzymuje żadnej alimentacji. Według danych UE ponad 70% Europejczyków urodzonych w UE, których jedno z rodziców pochodzi z zagranicy, mieszka w gospodarstwach domowych składających się z jednej osoby dorosłej. W niektórych regionach Afryki połowa mężcz...

newnickk 25 mar 2026 Murzyni Europa i UE Imigracja

W 2024 r. osoby niebędące obywatelami Niemiec popełniły 41% przestępstw, mimo że stanowią zaledwie 15% populacji.

W 2024 r. osoby niebędące obywatelami Niemiec popełniły 41% przestępstw, mimo że stanowią zaledwie 15% populacji.

W 2024 r. łączna liczba przestępstw wzrosła o 5,5% do 5,94 mln. Odsetek podejrzanych niebędących obywatelami Niemiec osiągnął rekordowy poziom 41,1% ogółu. Po uwzględnieniu wieku wskaźnik przestępczości wśród cudzoziemców jest pięciokrotnie wyższy niż wśród Niemców. Wśród podejrzanych o przestępstwa z użyciem przemocy 37,4% to osoby niebędące obywatelami Niemiec. Liczba przestępstw z użyciem noża wzrosła o 9,7%, a sprawcami byli głównie obcokrajo...

newnickk 25 mar 2026 Niemcy Przestępczość Imigracja

Masowa imigracja z regionów obcych kulturowo powoduje gwałtowny wzrost przemocy seksualnej w Europie.

Masowa imigracja z regionów obcych kulturowo powoduje gwałtowny wzrost przemocy seksualnej w Europie.

Liczba zgłoszeń dotyczących przemocy seksualnej gwałtownie wzrosła w całej UE równolegle z masową imigracją. W Hiszpanii 15% sprawców przestępstw seksualnych stanowili obcokrajowcy, z czego 25% to Marokańczycy, a 15% Rumuni. We Włoszech 30% gwałtów popełnili imigranci, głównie Rumuni, Marokańczycy i Nigeryjczycy. We Francji 25% sprawców gwałtów to obcokrajowcy, głównie Algierczycy, Marokańczycy i Tunezyjczycy. W Belgii odnotowano 20% przypadków p...

newnickk 25 mar 2026 Imigracja Przemoc seksualna Europa i UE

W 2024 r. cudzoziemcy stanowili 78,7% spośród 21 808 osób zatrzymanych w Barcelonie.

W 2024 r. cudzoziemcy stanowili 78,7% spośród 21 808 osób zatrzymanych w Barcelonie.

Cudzoziemcy stanowili 78,7% wszystkich osób zatrzymanych w Barcelonie. W przypadku kradzieży 91% zatrzymanych to cudzoziemcy – 4 942 z 5 442 osób. W przypadku rozbojów z użyciem przemocy 83,5% zatrzymanych to cudzoziemcy, a 709 to Hiszpanie. W przypadku napaści seksualnych 73% aresztowanych osób to obcokrajowcy, co stanowi 471 osób. W przypadku handlu narkotykami 74,2% aresztowanych to obcokrajowcy, co stanowi 1 457 przypadków. W przypadku zabójs...

newnickk 25 mar 2026 Imigracja Przestępczość Przemoc

W 2024 roku w Barcelonie cudzoziemcy stanowili 90,8% osób zatrzymanych za kradzież, 83,5% osób zatrzymanych za rozbój z użyciem przemocy oraz 74% osób zatrzymanych za handel narkotykami.

W 2024 roku w Barcelonie cudzoziemcy stanowili 90,8% osób zatrzymanych za kradzież, 83,5% osób zatrzymanych za rozbój z użyciem przemocy oraz 74% osób zatrzymanych za handel narkotykami.

Partia VOX domaga się niezależnego raportu socjologicznego i kryminologicznego dotyczącego profilu recydywistów zagranicznych w Barcelonie. Oficjalne dane policyjne potwierdzają, że 90,8% zatrzymanych za kradzież to obcokrajowcy. 83,5% zatrzymanych za rozboje z użyciem przemocy to obcokrajowcy. 74% zatrzymanych za handel narkotykami to obcokrajowcy. Niektóre narodowości są stale powiązane z przestępstwami w Barcelonie. Dane poświadczone notarialn...

newnickk 25 mar 2026 Imigracja Przestępczość Przemoc

W 2024 r. cudzoziemcy stanowili 78,7% spośród 21 808 osób zatrzymanych w Barcelonie.

W 2024 r. cudzoziemcy stanowili 78,7% spośród 21 808 osób zatrzymanych w Barcelonie.

Obywatele innych państw stanowili 78,7% wszystkich 21 808 zatrzymanych. Liczba zatrzymań za kradzieże wyniosła 5 442, z czego 91% stanowiły osoby zagraniczne. W przypadku rozbojów z użyciem przemocy odnotowano 3 595 zatrzymań obcokrajowców w porównaniu z 709 Hiszpanami, co daje 83,5%. W przypadku napaści seksualnych 73% z 471 aresztowanych to obcokrajowcy. W przypadku handlu narkotykami 74,2% aresztowanych to obcokrajowcy, co stanowi 1 457 z 1 96...

newnickk 25 mar 2026 Imigracja Przestępczość Przemoc

W 2024 r. ogólna liczba przestępstw w Hiszpanii spadła o 0,3%, przy czym odnotowano spadek przestępstw cybernetycznych, ale wzrost liczby napaści seksualnych o 5,7%.

W 2024 r. ogólna liczba przestępstw w Hiszpanii spadła o 0,3%, przy czym odnotowano spadek przestępstw cybernetycznych, ale wzrost liczby napaści seksualnych o 5,7%.

Łączna liczba przestępstw wyniosła 2 456 413, co stanowi spadek o 0,3% w porównaniu z rokiem 2023. Liczba przestępstw tradycyjnych spadła o 0,1% do 1 990 575 przypadków. Liczba przestępstw cybernetycznych spadła o 1,4% do 465 838. Liczba oszustw internetowych spadła o 3,1% do 414 133, mimo wzrostu o 490% od 2016 roku. Liczba przestępstw seksualnych wzrosła o 5,7% do 21 159. Liczba napaści seksualnych z penetracją wzrosła o 6,7% do 5 206. Liczba m...

newnickk 25 mar 2026 Przestępczość Przemoc seksualna Przemoc

Wielka Brytania przetrzymuje 1245 imigrantów płci męskiej w wieku poborowym w bazie RAF Wethersfield oraz w 300 hotelach.

Wielka Brytania przetrzymuje 1245 imigrantów płci męskiej w wieku poborowym w bazie RAF Wethersfield oraz w 300 hotelach.

W ośrodku RAF Wethersfield przebywa 1245 imigrantów. Wszyscy to mężczyźni w wieku produkcyjnym. Od miesięcy, a nawet lat pozostają bez pracy. Kolejne grupy przybywają nieustannie transportami. W tym samym celu wynajęto ponad 300 hoteli. Po prostu czekają w gotowości. Taka sytuacja nie stanowi inwazji.

newnickk 25 mar 2026 Wielka Brytania Imigracja Mężczyźni

Mumie z Kotliny Tarim pochodziły z miejscowej ludności, a nie z imigrantów z Zachodu.

Mumie z Kotliny Tarim pochodziły z miejscowej ludności, a nie z imigrantów z Zachodu.

Mumie z Kotliny Tarim od stuleci stanowiły zagadkę dla archeologów. Wielu uważało, że szczątki z epoki brązu należały do migrantów z Zachodu, którzy sprowadzili rolnictwo. Analiza genomowa wykazała, że byli to rdzenni mieszkańcy. Rolnictwo przejęli oni od sąsiednich społeczności. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Nature” przez Zhanga i innych. Mumie znalezione w chińskiej Kotlinie Tarim. Analiza wyjaśnia długotrwałą tajemnicę pochodzenia. Brak ...

newnickk 25 mar 2026 Mumie z Tarim Genetyka Nauka

Rząd Wielkiej Brytanii zakwaterowuje nielegalnych młodych imigrantów płci męskiej w luksusowym hotelu w dzielnicy Canary Wharf, gdzie swobodnie popełniają przestępstwa, podczas gdy protestujący są are

Rząd Wielkiej Brytanii zakwaterowuje nielegalnych młodych imigrantów płci męskiej w luksusowym hotelu w dzielnicy Canary Wharf, gdzie swobodnie popełniają przestępstwa, podczas gdy protestujący są are

Luksusowy hotel w Canary Wharf został zamknięty, a goście zostali eksmitowani z powodu nielegalnych imigrantów. Zamieszkiwali tam głównie młodzi mężczyźni w sile wieku. Imigranci wywołali zamieszanie podczas opuszczania hotelu. To już trzeci przypadek wtargnięcia na teren obiektu w ciągu tygodnia. Policja aresztowała intruza, a następnie zwolniła go bez żadnych konsekwencji. Sprawca po prostu przeniósł się do innego hotelu. 57-letnia protestująca...

newnickk 25 mar 2026 Wielka Brytania Imigracja Przestępczość

Aryjczycy z grupą genetyczną R1a-Z645, pochodzący z Równiny Rosyjskiej, wyemigrowali do Indii 3500 lat temu, tworząc wyższe kasty i wprowadzając języki indoeuropejskie.

Aryjczycy z grupą genetyczną R1a-Z645, pochodzący z Równiny Rosyjskiej, wyemigrowali do Indii 3500 lat temu, tworząc wyższe kasty i wprowadzając języki indoeuropejskie.

Starożytni Rosjanie i Hindusi mają 54% wspólnego słownictwa podstawowego. Języki indoeuropejskie wywodzą się od Ariów z grupą genetyczną R1a-Z645, którzy pojawili się na Równinie Rosyjskiej 5900 lat temu. Ludy kultury jamnej z grupą genetyczną R1b-Z2103 migrowały na południe, w kierunku Kaukazu i Bliskiego Wschodu, a nie do Europy wraz z językami. Kultura Fatyanovo na równinie rosyjskiej niosła czysty R1a-Z93, łączący się bezpośrednio z Indiami. ...

newnickk 25 mar 2026 Genetyka Indie i Hindusi Drawidzi

Afrykańskie haplogrupy Y A00, A0 i B to linie ślepe, które nie mają potomków poza Afryką.

Afrykańskie haplogrupy Y A00, A0 i B to linie ślepe, które nie mają potomków poza Afryką.

W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature” przeanalizowano genomy czterech dzieci z dawnych czasów w Kamerunie, datowane na okres od 3000 do 8000 lat temu. Jeden z chłopców był nosicielem bazowej haplogrupy Y A00, która powstała 210–240 tysięcy lat temu. Dwóch chłopców posiadało haplogrupę Y B, występującą również u współczesnych Afrykanów. Haplogrupy te zachowały się we współczesnych plemionach kameruńskich, takich jak Mbo i Bangwa. Analiza...

newnickk 25 mar 2026 Murzyni Genetyka Ewolucja

Czarne dzieci z białymi matkami osiągają wyniki porównywalne z białymi dziećmi, natomiast czarne matki pogłębiają różnice między grupami rasowymi.

Czarne dzieci z białymi matkami osiągają wyniki porównywalne z białymi dziećmi, natomiast czarne matki pogłębiają różnice między grupami rasowymi.

Nie odnotowano istotnych różnic w wynikach między chłopcami rasy czarnej i białej, których matki są rasy białej. Utrzymują się jednak znaczne różnice między tymi grupami a chłopcami rasy czarnej, których matki są rasy czarnej. Pochodzenie etniczne matki wyjaśnia większość różnic między chłopcami rasy czarnej i białej, przewyższając łącznie wszystkie inne czynniki związane z pochodzeniem matki, ojca oraz szkołą. Wprowadzenie zmiennych kontrolnych,...

newnickk 25 mar 2026 Murzyni Biali ludzie Inteligencja

Wskaźnik przestępczości w Lombardii osiągnął w 2023 r. poziom 45,6 na tysiąc mieszkańców, co stanowi wynik powyżej średniej krajowej w następstwie gwałtownego wzrostu odnotowanego po 2019 r.

Wskaźnik przestępczości w Lombardii osiągnął w 2023 r. poziom 45,6 na tysiąc mieszkańców, co stanowi wynik powyżej średniej krajowej w następstwie gwałtownego wzrostu odnotowanego po 2019 r.

W latach 2015–2019 odnotowano spadek przestępczości, po czym od 2020 r. nastąpił jej gwałtowny wzrost. Liczba oszustw i przestępstw komputerowych wzrosła o 133 procent i stanowi obecnie 12 procent wszystkich przestępstw. Liczba przestępstw komputerowych wzrosła aż o ponad 400 procent. Liczba ofiar przemocy seksualnej wzrosła o 55 procent przy 64-procentowym wzroście liczby zgłoszeń. Liczba przypadków umyślnego spowodowania obrażeń wzrosła o 7 pro...

newnickk 25 mar 2026 Przemoc Murzyni Imigracja

W Europie codziennie znika 500 miejsc pracy w przemyśle z powodu wysokich cen energii i celów klimatycznych.

W Europie codziennie znika 500 miejsc pracy w przemyśle z powodu wysokich cen energii i celów klimatycznych.

W Europie codziennie znika 500 miejsc pracy. Straty dotykają głównie przemysł. Wysokie ceny energii powodują redukcje zatrudnienia. Ambitne cele klimatyczne przyczyniają się do tych strat. Dane przedstawia Europejska Konfederacja Związków Zawodowych. Przedstawiciele przemysłu obwiniają za to koszty energii i cele ekologiczne.

newnickk 25 mar 2026 Europa i UE Gospodarka Energetyka

Najstarsza znana swastyka, licząca 15 000 lat, wyryta na figurce ptaka z kości mamuta, znalezionej na ukraińskim stanowisku paleolitycznym.

Najstarsza znana swastyka, licząca 15 000 lat, wyryta na figurce ptaka z kości mamuta, znalezionej na ukraińskim stanowisku paleolitycznym.

W stanowisku archeologicznym Mizyn na Ukrainie odkryto swastykę sprzed 15 000 lat na figurce ptaka. Swastyka tworzy skomplikowany wzór meandrowy wyrzeźbiony w kości mamuta. Łowcy z kultury magdaleńskiej mieszkali w domach wzmocnionych kośćmi mamuta. Pozostawili po sobie 113 000 kawałków krzemienia, w tym 4500 narzędzi, takich jak groty włóczni. Wśród artefaktów znajdują się rzeźby kobiet i mamutów z motywami geometrycznymi. W tym miejscu znalezio...

newnickk 25 mar 2026 Europa i UE Cro-Magnon Homo Sapiens

Imigranci z Wenezueli i Kolumbii popełniają w Polsce brutalne morderstwa; w ich ojczyznach, nękanych przez kartele, odnotowuje się odpowiednio 27 i 19 zabójstw na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy w P

Imigranci z Wenezueli i Kolumbii popełniają w Polsce brutalne morderstwa; w ich ojczyznach, nękanych przez kartele, odnotowuje się odpowiednio 27 i 19 zabójstw na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy w P

W Kolumbii odnotowuje się rocznie 27 morderstw na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy w Polsce jest to 1. W Wenezueli odnotowuje się 19 morderstw na 100 tys. mieszkańców. 19-letni Wenezuelczyk z niezwykłą okrucieństwem zabił nożem 24-letnią Polkę w Toruniu. 29-letni Kolumbijczyk zabił nożem 41-letniego Polaka w Nowym. Kartele narkotykowe w Kolumbii dopuszczają się morderstw z torturami, aby terroryzować społeczeństwo. Pablo Escobar zabił 10–15 tys....

newnickk 25 mar 2026 Ameryka południowa Kolumbia Polska i Polacy

Indeks Case-Shillera odzwierciedla gwałtowny wzrost cen nieruchomości w Stanach Zjednoczonych, który rozpoczynał się pod koniec lat 90. po okresach recesji.

Indeks Case-Shillera odzwierciedla gwałtowny wzrost cen nieruchomości w Stanach Zjednoczonych, który rozpoczynał się pod koniec lat 90. po okresach recesji.

Indeks Case-Shillera mierzy ceny powtórnej sprzedaży tych samych domów jednorodzinnych. Punktem odniesienia dla indeksu jest styczeń 2000 r. (100), więc wartość 200 oznacza podwojenie cen. Dane obejmują 16 z 20 największych aglomeracji miejskich w USA oraz inne obszary. Indeks wykazuje opóźnienie wynoszące 2–3 miesiące, ponieważ wykorzystuje 3-miesięczne średnie kroczące. Skorygowany o inflację przy użyciu CPI-U bez kosztów mieszkaniowych. Przesu...

newnickk 25 mar 2026 USA Ceny mieszkań Gospodarka

Shiller gromadzi dane dotyczące cen akcji, zysków, dywidend, stóp procentowych, wskaźnika CAPE oraz cen nieruchomości w Stanach Zjednoczonych od 1871 roku.

Shiller gromadzi dane dotyczące cen akcji, zysków, dywidend, stóp procentowych, wskaźnika CAPE oraz cen nieruchomości w Stanach Zjednoczonych od 1871 roku.

Shiller udostępnia dane dotyczące cen akcji od 1871 roku. Wraz z danymi o akcjach śledzone są wyniki finansowe i dywidendy. Zbiór danych zawiera również stopy procentowe. Wskaźnik CAPE został opracowany przez Shillera i Campbella. Indeksy cen nieruchomości Case-Shiller obejmują aglomeracje miejskie w Stanach Zjednoczonych. Dane dostępne w plikach XLS, takich jak Fig3-1 i ie_data. Shiller kieruje warsztatami z zakresu finansów behawioralnych. Jest...

newnickk 25 mar 2026 USA Ameryka północna Gospodarka

W 2024 r. w Europie przybyło 16,4 GW mocy elektrowni wiatrowych, co stanowi spadek w stosunku do 18,3 GW i jest tempem zbyt wolnym, by osiągnąć cele w zakresie energii odnawialnej na 2030 r.

W 2024 r. w Europie przybyło 16,4 GW mocy elektrowni wiatrowych, co stanowi spadek w stosunku do 18,3 GW i jest tempem zbyt wolnym, by osiągnąć cele w zakresie energii odnawialnej na 2030 r.

W 2024 roku w Europie zainstalowano 16,4 GW nowych mocy wiatrowych. Wzrost ten był wolniejszy niż w poprzednim roku, kiedy to zainstalowano 18,3 GW. Na ten wynik 12,9 GW przypadło na UE. 84% tej mocy pochodziło z farm lądowych. Niemcy były liderem z wynikiem 4 GW. Wielka Brytania dodała 1,9 GW. Francja dodała 1,7 GW. Polska zajęła 8. miejsce w UE z wynikiem 0,8 GW. 33 mld euro sfinansowało przyszłe farmy o mocy 20 GW. UE prognozuje 351 GW energii...

newnickk 25 mar 2026 Gospodarka Europa i UE Niemcy

W 2026 roku cena benzyny w Danii osiągnie poziom 14,823 DKK za litr, a cena oleju napędowego zbliży się do tej wartości.

W 2026 roku cena benzyny w Danii osiągnie poziom 14,823 DKK za litr, a cena oleju napędowego zbliży się do tej wartości.

Cena benzyny wynosi 14,823 DKK, co odpowiada 2,336 USD za litr. Cena oleju napędowego wynosi 14,49 DKK, czyli 2,283 USD za litr, w dniu 23.02.2026 r. Olej opałowy kosztuje 12,952 DKK, czyli 2,041 USD, w dniu 23.02.2026 r. Cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych wynosi 2,3 DKK lub 0,362 USD za kWh w dniu 01.06.2025 r. Cena energii elektrycznej dla przedsiębiorstw wynosi 1,493 DKK lub 0,235 USD za kWh w dniu 01.06.2025 r. Cena gazu ziemn...

newnickk 25 mar 2026 Europa i UE Gospodarka Energetyka

W UE najwyższe ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych odnotowano w Niemczech (0,3943 EUR/kWh), a najniższe na Węgrzech (0,1032 EUR/kWh).

W UE najwyższe ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych odnotowano w Niemczech (0,3943 EUR/kWh), a najniższe na Węgrzech (0,1032 EUR/kWh).

W porównaniu z drugą połową 2023 r. ceny dla gospodarstw domowych wzrosły w 10 krajach UE, a spadły w 14. Największy wzrost odnotowano w Portugalii – o 14%. Największy spadek odnotowano na Łotwie – o 18%. Gospodarstwa domowe w Niemczech płacą o 37% więcej niż wynosi średnia UE, wynosząca 0,2872 EUR/kWh. Gospodarstwa domowe w Danii płacą 0,3763 EUR/kWh. Gospodarstwa domowe na Węgrzech płacą połowę średniej UE. Udział podatków w cenach dla gospodar...

newnickk 25 mar 2026 Europa i UE Niemcy Portugalia

W Europie nie ma kopalń metali ziem rzadkich, dlatego w dziedzinie obronności, pojazdów elektrycznych i ekologicznych technologii jest ona uzależniona od niemal monopolistycznej pozycji Chin.

W Europie nie ma kopalń metali ziem rzadkich, dlatego w dziedzinie obronności, pojazdów elektrycznych i ekologicznych technologii jest ona uzależniona od niemal monopolistycznej pozycji Chin.

W Europie brakuje kopalń metali ziem rzadkich. Przepisy dotyczące ochrony środowiska uniemożliwiają wydobycie i przetwarzanie tych surowców w Europie. Chiny wydobywają 60–70% światowych zasobów metali ziem rzadkich. Chiny kontrolują 90% przetwórstwa i rafinacji metali ziem rzadkich. Chiny grożą wprowadzeniem zakazów eksportowych jako środkiem nacisku. Niedobory metali ziem rzadkich hamują ekologiczną transformację Europy. German z Chin zasila aku...

newnickk 25 mar 2026 Gospodarka Europa i UE Zielony Ład

CarVertical umożliwia polskim klientom obniżenie stawki VAT z 23% do 0% za pomocą jednego kliknięcia, wybierając zagraniczne kraje, w których nie obowiązuje podatek.

CarVertical umożliwia polskim klientom obniżenie stawki VAT z 23% do 0% za pomocą jednego kliknięcia, wybierając zagraniczne kraje, w których nie obowiązuje podatek.

CarVertical, litewska firma, sprzedaje raporty dotyczące samochodów używanych w Polsce. Klienci korzystający z polskich adresów i płatności BLIK mogą wybrać stawkę VAT 0% z Bahamów lub Afganistanu. System domyślnie ustawia polski VAT na poziomie 23%, ale umożliwia łatwą zmianę na niższe stawki. Sprowadza to cenę raportu ze 108 zł do 88 zł. Eksperci uznają to za niezgodne z przepisami UE, które wymagają od sprzedawcy weryfikacji lokalizacji kupują...

newnickk 25 mar 2026 Polska i Polacy Europa i UE Gospodarka

Sarazm był pierwszym w Azji Środkowej protourbanistycznym ośrodkiem rolniczo-hutniczo-handlowym, którego historia sięga 3900 r. p.n.e.

Sarazm był pierwszym w Azji Środkowej protourbanistycznym ośrodkiem rolniczo-hutniczo-handlowym, którego historia sięga 3900 r. p.n.e.

Sarazm powstał w latach 3900–2100 p.n.e. i składa się z czterech warstw osadniczych. W okresie największego rozkwitu osada zajmowała powierzchnię 90 hektarów. Była to pierwsza protohistoryczna osada rolnicza w Azji Środkowej. Najbardziej na północny wschód wysunięte stałe osiedle rolnicze. Prowadzono handel ze stepami Turkmenistanu, Morzem Aralskim, Płaskowyżem Irańskim i dorzeczem Indusu. Mieszkańcy uprawiali pszenicę i jęczmień, hodowali bydło,...

newnickk 25 mar 2026 Rolnictwo Starozytnosc Genetyka

Język protoirański, jako przodek języków perskiego, paszto i kurdyjskiego, wywodzi się z okresu 1900–1600 p.n.e., z horyzontu kulturowego Andronowo.

Język protoirański, jako przodek języków perskiego, paszto i kurdyjskiego, wywodzi się z okresu 1900–1600 p.n.e., z horyzontu kulturowego Andronowo.

Język protoirański wywodzi się z protoindoirańskiego i praindoeuropejskiego. Użytkownicy związani z kulturą archeologiczną Andronowo. Cztery główne dialekty: staro-północno-zachodni, północno-wschodni, środkowy i południowo-zachodni irański. Język typu satem, w którym spółgłoski podniebienne ulegają przemianie w syczące. PIE *p pozostaje p, jak w pitār „ojciec”. PIE *s zmienia się w h, z wyjątkiem sytuacji przed lub po niektórych dźwiękach. Głosk...

newnickk 25 mar 2026 Nauka Ewolucja Starozytnosc

Sarmaci chowani byli wraz ze złotymi broszkami, bransoletkami z granatu oraz przedmiotami sprowadzonymi z regionu Morza Śródziemnego.

Sarmaci chowani byli wraz ze złotymi broszkami, bransoletkami z granatu oraz przedmiotami sprowadzonymi z regionu Morza Śródziemnego.

Broszka z kurhanu w Nogaichiku, wykonana ze złota, granatów i zielonej pasty szklanej, I w. p.n.e. – I w. n.e. Para bransoletek z figurkami Erosa i Psyche, I w. p.n.e. – I w. n.e. Złota hrywna inkrustowana niebieskim szkłem, pochodząca z końca I – początku II wieku. Hrywna o średnicy 14 cm i wysokości 18 cm, zakończona fryzami z gryfami. Hrywna jest surowa i niepolerowana, wykonana na potrzeby pochówku. Biżuteria wskazuje na pochodzenie ze wschod...

newnickk 25 mar 2026 Sarmaci Azja północno-wschodnia Starozytnosc

Archeolodzy odkryli w domu w Dalverzintepa skarb w postaci 36 kg złota z okresu Kushan.

Archeolodzy odkryli w domu w Dalverzintepa skarb w postaci 36 kg złota z okresu Kushan.

Dalverzintepa – ważne miasto dynastii Kuszanów położone na odgałęzieniu Jedwabnego Szlaku. Osada pochodzi z II–III wieku p.n.e. Mury twierdzy zostały zniszczone przez Saksonów w II wieku p.n.e., a następnie odbudowane przez Kuszanów. Podczas wykopalisk w 1972 roku odkryto największy w regionie skarb złota o wadze 36 kg. Skarb ukryto w glinianym dzbanie pod podłogą domu zamożnego mieszkańca. 115 złotych przedmiotów pochodzi z I wieku n.e. Wśród ni...

newnickk 25 mar 2026 Starozytnosc Nauka Religia