Giorgio Parisi – jeden z trzech fizyków nagrodzonych Noblem - zajął się układami chaotycznymi i udowodnił, że „w tym szaleństwie jest metoda” – powiedział PAP fizyk teoretyk z Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Krzysztof Meissner.
Słońce produkuje energię zamieniając wodór w hel głównie w tzw. cyklu PP (proton-proton), ale i w cyklu CNO (węglowo-azotowo-tlenowym) - bardzo istotnym zwłaszcza w większych gwiazdach. W eksperymencie BOREXINO - z udziałem Polaków - po raz pierwszy zarejestrowano słoneczne neutrina z cyklu CNO.
Nieuszkodzone, całkowicie lub bardzo mocno odwodnione, sztuczne błony komórkowe, bez stosowania przy tym modyfikacji chemicznych lub strukturalnych opracował zespół dr. hab. inż. Łukasza Piątkowskiego z Poznania. W przyszłości takie błony mogą służyć jako biopokrycia czy biosensory.
Polskim matematykom udało się rozwiązać ważny problem dotyczący symetrii wszystkich symetrii. Był to nierozwiązany od kilku dekad problem – jedno z największych wyzwań geometrycznej teorii grup.
Naukowcy z europejskiego konsorcjum EUROfusion, w którym uczestniczą także Polacy, wytworzyli stabilną plazmę, uzyskując 59 megadżuli energii w największym na świecie obiekcie syntezy jądrowej - tokamaku JET w W. Brytanii. O ważnym kroku ku praktycznemu wykorzystaniu syntezy jądrowej poinformowały w środę jednostki uczestniczące w badaniach.
Naukowcy z Instytutu Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk w Warszawie opracowali mechanochemiczny proces wytwarzania półprzewodnikowych nanokryształów tlenku cynku (ZnO) w otoczce funkcjonalnych pochodnych mocznika.
Udało się wytworzyć nowy dwuwymiarowy nadprzewodnik cechujący się nietrywialnymi właściwościami topologicznymi. W badaniach - opublikowanych w Nature - uczestniczyli fińscy naukowcy z uniwersytetów w Aalto i Helsinkach oraz dr Szczepan Głodzik z UMCS.
Ciecz elektroreologiczna pod wpływem pola elektrycznego w krótkim czasie zwiększa swoją lepkość i tworzy ciało stałe. Grupa z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej wyjaśnia, na czym to zjawisko polega.
Uchwycenie na żywo przemian chemicznych we wnętrzu komórki to jedno z wielu potencjalnych zastosowań najnowszego, femtosekundowego lasera stworzonego przez zespół naukowców pod kierunkiem dr. Yuriya Stepanenki z zespołu Ultraszybkich Technik Laserowych przy IChF PAN.
Zapotrzebowanie na energię elektryczną rośnie z roku na rok. Jednym ze sposobów rozwiązania tego problemu jest produkcja energii ze związków chemicznych z minimalnym wpływem na środowisko naturalne. Przykładem może być nadtlenek wodoru (H2O2). Naukowcy z IChF PAN zaprezentowali wyniki badań reakcji generowania nadtlenku wodoru na granicy faz niemieszających się rozpuszczalników.
Zamiast prowadzić badania spektroskopowe w zagranicznych synchrotronach, naukowcy mogą skorzystać z kompaktowych i znacznie tańszych źródeł promieniowania, które prześwietlą materiał do najgłębszej powłoki atomowej i pozwolą wykryć obecne w nim pierwiastki czy wręcz typy wiązań atomowych.
Już w młodym Wszechświecie powstały tysiące ogromnych galaktyk, bogatych w gwiazdy i pył. Dla astronomów ich badania były prawdziwym wyzwaniem. Naukowcy m.in. z NCBJ badając 300 odległych, zapylonych galaktyk, wykrytych za pomocą urządzenia ALMA rzucili nowe światło na procesy fizyczne związane z wytwarzaniem pyłu, metali i gwiazd w ewolucji galaktyk.
Nietypowe materiały funkcjonalne – stopy magnezu ze srebrem wytworzyła metodą mechanicznej syntezy i przebadała pod kątem interakcji z wodorem doktorantka WAT Magda Pęska z Wydziału Nowych Technologii i Chemii WAT.
W Instytucie Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie naukowcy wytropili zjawisko wcześniej zaobserwowane tylko raz - ponad 30 lat temu. W serii pomiarów zebrali dane potwierdzające występowanie w jądrach atomów ołowiu 208Pb oscylacji polegających na spłaszczaniu się i wydłużaniu powierzchni jądra wzdłuż ustalonego kierunku.
Jakie są szanse wytworzenia nowych izotopów pierwiastków superciężkich? Badacze - w tym Polacy - zaprezentowali najbardziej obiecujące kanały produkcji szerokiej gamy izotopów o liczbie atomowej od 112 do 118.
Kiedy zbyt mocno nadmuchany balon pęka, to jego kawałki odlatują w przeciwne strony, wykonując przy tym powietrzne ewolucje. Podobnie przebiega proces rozszczepienia jądra atomowego. Moment pędu w rozszczepieniu jąder atomowych opisał międzynarodowy zespół badaczy - w tym z UW - w czasopiśmie „Nature”.
Międzynarodowy zespół kierowany przez Polaka zaobserwował po raz pierwszy, że przeniesienie elektronów dalekiego zasięgu w obrębie cząsteczki chemicznej, może zachodzić poprzez wiązania wodorowe bez tzw. przeskakiwania (ang. hopping). Odkrycie to opublikowane w PNAS może nie tylko pomóc lepiej zrozumieć pracę białek, ale i projektować nowe materiały.
W IFJ PAN w Krakowie opracowano nowy model zderzeń protonów z protonami bądź jądrami atomowymi, w którym uwzględniono oddziaływania gluonów z morzem wirtualnych kwarków i antykwarków. Model Wymiany Gluonów (Gluon Exchange Model, GEM) upraszcza wewnętrzną budowę protonów oraz przebieg zderzeń z ich udziałem.
Fizycy z Uniwersytetu Gdańskiego pracują nad nowymi mechanizmami teoretycznymi, dzięki którym będzie można lepiej scharakteryzować układy złożone z wielu cząstek. Zwiększy to dokładność pomiarów fizycznych, a w przyszłości może pomóc w budowie komputerów kwantowych.
Wydawałoby się, że o parowaniu wiemy już wszystko. Tymczasem mamy kolejną niespodziankę: małe krople okazują się być maruderami i parują wolniej od swych większych odpowiedników, stwierdzili fizycy z warszawskich instytutów Polskiej Akademii Nauk.
Ficycy z Uniwersytetu Łódzkiego, jako jedyny zespół z Polski, uczestniczą w międzynarodowym projekcie badawczym w CERN z użyciem urządzenia n_TOF. Projekt ma na celu opracowanie bezpieczniejszego sposobu produkcji energii jądrowej - poinformował w czwartek rzecznik UŁ Paweł Śpiechowicz.
Atomy najlżejszych pierwiastków – w tym wodoru i helu - powstały w większości po Wielkim Wybuchu, kiedy Wszechświat stygł i cząstki łączyły się ze sobą. A atomy pierwiastków cięższych – m.in. złota - powstają ciągle w gwiazdach i w wybuchach supernowych – odpowiada prof. Grzegorz Wrochna z Narodowego Centrum Badań Jądrowych.
Polscy chemicy opracowali stabilne barwniki, silnie emitujące światło czerwone. Umożliwią one badanie mikroskopem fluorescencyjnym głęboko położonych struktur biologicznych i obserwować choćby przeciwciała lub białka biorące udział w rozwoju chorób uszkadzających mózg.
Aktywne mikrocząstki, poruszające się w płynie pod wpływem zewnętrznego oświetlenia, których kierunek ruchu zależy od długości fali padającego światła, zademonstrowali badacze z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, ETH w Zurychu i Uniwersytetu w Cambridge.
Cząstki elementarne "nowej fizyki" muszą być tak masywne, że ich wykrycie w LHC, największym współczesnym akceleratorze, nie będzie możliwe - to wniosek z analiz międzynarodowego projektu GAMBIT, w którym uczestniczy Instytut Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie.
Europejscy naukowcy i firmy połączyli siły, by opracować w ciągu kilku najbliższych lat urządzenia do sztucznej fotosyntezy. Dzięki “sztucznemu liściowi” można byłoby produkować paliwa (lub potrzebne w przemyśle związki chemiczne) korzystając nie z ropy naftowej czy węgla kopalnego, ale ze światła słonecznego, wody i dwutlenku węgla.
Matematyka jest jak język smoków, w którym nie da się skłamać. Jeśli z języka potocznego przełożymy na ten język pewne problemy, np. dotyczące zjawisk w przyrodzie, od razu widać, czy coś jest prawdą, czy fałszem - porównuje w rozmowie z PAP dr hab. fizyk Jacek Szczytko z Uniwersytetu Warszawskiego.
Możemy próbować rozbić kwark na części składowe, ale na razie nie jesteśmy w stanie wyprodukować energii tak dużych, by to zrobić. Nie wiemy więc jeszcze, czy kwarki w ogóle mają jakieś części składowe - mówi w rozmowie z PAP fizyk cząstek prof. Grzegorz Wrochna.
Emitujące promieniowanie UVC diody elektroluminescencyjne i lasery półprzewodnikowe mogą przydać się do szybkiej dezynfekcji, bo UVC skutecznie i tanio zwalcza wirusy i bakterie. W dobie pandemii Covid-19 potencjalne źródła światła UVC intensywnie bada wiele zespołów. Takie prace prowadzą również naukowcy PAN.
Całkiem symetryczny Wszechświat nie byłby aż tak ciekawym miejscem - cała materia po prostu anihilowałaby z antymaterią. Dlatego naukowcy szukają śladów asymetrii między cząstkami i antycząstkami. Wiele wskazuje na to, że taką asymetrię widać w szaleństwach neutrin i antyneutrin.
W kwietniu mają ruszyć prace nad stworzeniem Centrum Mikroskopowego Badania Materii, które powstanie na terenie chorzowskiego kampusu Uniwersytetu Śląskiego. Ma to być miejsce łączące prowadzone w regionie badania m.in. nad nanomateriałami.
