Mateusz Zarzeczny z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał Złoty Medal Chemii 2025. Jego zwycięska praca dyplomowa „Wielopoziomowa kontrola właściwości chiroptycznych w morfologicznie chiralnych fazach ciekłokrystalicznych”. W tym roku do konkursu zgłoszono aż 61 prac z 15 uczelni - podali organizatorzy.
Prof. Karol Życzkowski z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ uzyskał dofinansowanie w wysokości ponad 2,25 mln euro na realizację projektu dotyczącego mechaniki kwantowej. Badania sfinansuje Europejska Rada ds. Badań Naukowych w ramach konkursu ERC Advanced Grant 2023.
115 lat temu urodził się Stanisław Ulam. Współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej, jeden z ojców bomby atomowej i wodorowej. Miał swój udział w wysłaniu ludzi na Księżyc, był także doradcą naukowym prezydenta Kennedy’ego oraz armii USA w najgorętszym okresie zimnej wojny.
Badania fermionów, dające nadzieje na głębsze zrozumienie procesów zachodzących wewnątrz gwiazd neutronowych, oraz badania turbulencji kwantowych występujących w nadcieczach przeprowadził - wykorzystując możliwości superkomputera LUMI - naukowiec z Politechniki Warszawskiej.
Koncepcję polskiego badawczo-demonstracyjnego reaktora wysokotemperaturowego HTGR-POLA opracowali eksperci z Narodowego Centrum Badań Jądrowych. Ma być on bazą dla reaktorów komercyjnych wykorzystywanych w polskich zakładach przemysłowych.
Polski zespół pokazał, jak mierząc drgania cząsteczek, można wyznaczać ich ułożenie w przestrzeni i przygotować niespotykanej dotąd dokładności mapę 3D niemal każdego dowolnego materiału. Może się to przydać w pracach nad nowymi materiałami, urządzeniami elektronicznymi, a nawet w terapii nowotworów.
Naukowcy z Wydziału Chemii Uniwersytetu Gdańskiego w magazynie „Nature Nanotechnology” opublikowali metaanalizę badań na temat działania nanocząstek na komórki różnych organizmów. Odkryli m.in. nieznane wcześniej długoterminowe reakcje komórek na tego typu cząstki.
Badacze z Krakowa opracowali materiały kompozytowe zdolne samoczynnie i stale zabijać mikroorganizmy i zapobiegać rozwojowi patogenów - informuje na swojej stronie Polska Akademia Nauk.
Dr Magdalena Majewska z Wydziału Chemii UW została laureatką grantu MIT-Poland Lockheed Martin Seed Fund. Wraz z naukowcami z Massachusetts Institute of Technology będzie prowadziła badania nad ciekłymi kryształami.
Na wyjaśnienie etapów złożonej reakcji fotopolimeryzacji pozwoliła metoda naukowców z Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Aby głębiej spojrzeć na procesy chemiczne połączyli oni czasowo-rozdzielczą dyfuzyjną spektroskopię NMR z losowym próbkowaniem - poinformował Instytut.
Hiperjądro antymaterii składające się z czterech cząstek zarejestrowano przy amerykańskim zderzaczu RHIC (Relativistic Heavy Ion Collider). Antyhiperwodór-4 to najcięższa na razie egzotyczna struktura jądrowa ze świata antymaterii. W eksperymencie STAR udział brali również Polacy.
Anihilacja (destrukcja materii i antymaterii) od dawna służy ludziom w tomografach PET. Teraz interdyscyplinarny zespół z Polski opracował lekki i tani tomograf nowej generacji - J-PET, który mierzy tempo tej anihilacji w różnych tkankach. Dzięki temu nowemu biomarkerowi pokazano, jak robić mapy mózgu z całkiem nowymi informacjami, np. o glejaku.
Nie wiesz, jak zmierzyć się z jakimś dużym problemem? Zorientuj się, jakie łatwiejsze podzadania są na drodze do celu. Polscy matematycy opracowali algorytm, który konstruuje i wyszukuje podzadania tak, by jak najoszczędniej rozwiązywać złożone problemy. Może się przydać choćby robotom.
Są sytuacje, w których ludzkie oko wychwytuje niezauważalne zazwyczaj promieniowanie podczerwone. Naukowcy z warszawskiego ICTER opracowali metodę oceniania jasności uzyskiwanej w tym tzw. widzeniu dwufotonowym. Otwiera to - ich zdaniem - nowe perspektywy dla diagnostyki okulistycznej i technik wirtualnej rzeczywistości.
Dzięki potwierdzeniu modelu Higgsa obecna teoria cząstek elementarnych, czyli tzw. Model Standardowy, stała się kompletna. Mimo tak doniosłego dokonania, prof. Higgs unikał rozgłosu - powiedział PAP fizyk prof. Krzysztof Meissner.
Poddanie komórek nowotworowych niedrobnokomórkowego raka płuc działaniu odpowiednio dobranych aminokwasów może zwiększać skuteczność radioterapii opartej na miejscowej emisji promieniowania alfa przez bor aktywowany neutronami - wykazały badaczki z NCBJ.
Dr hab. Wiktor Lewandowski z UW został tegorocznym laureatem Nagrody naukowej im. Profesora Stefana Pieńkowskiego. Jego badania dotyczą nanomateriałów przydatnych m.in. w budowie wyświetlaczy ciekłokrystalicznych - poinformowali przedstawiciele konkursu.
Model Standardowy tłumaczący oddziaływania między cząstkami trzyma się mocno. A szkoda! Fizycy tak bardzo chcieliby dojrzeć w nim dziury… Tym razem liczyli na to, że dziurę tę zrobią w modelu zderzenia dwóch bozonów Higgsa. A tu znowu nic.
Na okładce czasopisma naukowego pokazano opracowane przy udziale Polaka perowskitowe ogniwa fotowoltaiczne, które odbijają mniej światła, są więc wydajniejsze w generowaniu prądu. Metodą nanoimprintingu, łatwą do wdrożenia przy dużych urządzeniach, naniesiono antyodbiciową strukturę o symetrii plastra miodu.
Czy da się obejść zasadę nieoznaczoności Heisenberga i ominąć zakaz Pauliego, aby jeszcze precyzyjniej mierzyć czas w zegarach optycznych? Z tym zagadnieniem zmierzyła się polsko-litewska grupa fizyków. Pokazują oni, jak wytworzyć w ultrazimnym gazie fermionowym tzw. stany ściśnięte.
Nową metodę powlekania materiałów cienkimi warstwami w sposób przypominający drukowanie opracowano na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wymaga ona minimum materiałów chemicznych i może przyśpieszyć rozwój organicznych ogniw solarnych III generacji.
W ciągu roku na świecie korozja niszczy 25 mln ton stali, a globalny roczny koszt strat z nią związanych wynosi około 2,5 biliona dolarów. Mimo nowych metod ochrony nadal nie umiemy wyeliminować tego procesu - podkreśla dr Adrian Gudwański z Uniwersytetu Śląskiego.
Badacze wykorzystywali nanocząsteczki w reakcjach chemicznych od bardzo dawna. Ale dopiero ich wyizolowanie i syntezowanie pozwoliło odkryć nowe właściwości. Okazało się też, że pod wpływem zmiany wielkości cząsteczki, zmienia się ich kolor – powiedziała PAP dr Maria Górna, biolożka molekularna z UW.
Przestrajalne metamateriały hybrydowe, które otwierają możliwość projektowania aktywnych mikroukładów z możliwością przełączania, modulacji oraz spowalniania i przyspieszania fal terahercowych - powstają w WAT. Mogą stanowić platformę do budowy wielofunkcyjnych urządzeń fotonicznych, m.in. sensorów biochemicznych, absorberów, filtrów, przełączników nieliniowych, których właściwości da się aktywnie modulować.
Unikalne właściwości cząsteczek wodoru mogą wzmocnić sygnał magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). Nietypowy sygnał – częściowo ujemna linia – powstaje przy przekształcaniu parawodoru w ortowodór podczas hiperpolaryzacji.
Tani i wydajny katalizator etanolu z nanocząstek stapianych laserem może zastąpić obecnie stosowane w ogniwach paliwowych katalizatory z platyny. Materiał został wytworzony w Instytucie Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.
Złożone zjawiska fizyczne - które zachodzą podczas przepływu chłodziwa między prętami paliwowymi w reaktorze jądrowym - będzie można teraz przewidywać szybciej i dokładniej dzięki symulacjom komputerowym zrealizowanym w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku - informuje instytut.
Dokładnie 125 lat temu 18 lipca 1898 r. Maria Skłodowska-Curie wraz mężem Piotrem Curie ogłosili odkrycie nowego promieniotwórczego pierwiastka - polonu. Małżonkowie nazwali go na cześć Polski (po łacinie - Polonia), kraju pochodzenia Marii.
Sposób na powłoki termoizolacyjne do szyb - zatrzymujące promieniowanie podczerwone - opracowali fizycy z PAN. Ich pomysł pozwala zmniejszyć skalę ucieczki ciepła zimą przez okna. Oszczędności na ogrzewaniu mogą wynieść nawet kilkanaście procent - szacują twórcy rozwiązania.
Fizycy z Uniwersytetu Jagiellońskiego wraz z naukowcami ze Stanów Zjednoczonych i Ukrainy zbadają właściwości sił działających między składnikami jąder atomowych. Wyniki ich pracy mogą mieć znaczenie dla lepszego zrozumienia procesów w energetyce jądrowej – przekazała uczelnia.
Ciepła gęsta materia (WDM) występuje w środku planet gazowych olbrzymów czy we wnętrzach małych gwiazd. Teraz, dzięki użyciu laserów rentgenowskich, fizycy coraz lepiej rozumieją ten zagadkowy stan materii.
