Polska i Niemcy połączyły swoje laboratoria światłowodem, dzięki któremu można porównywać pomiary najdokładniejszych zegarów w obu krajach. To pierwszy krok do stworzenia europejskiej sieci ośrodków zajmujących się pomiarem czasu.
Naukowcy z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie opracowali nową metodę odzyskiwania pierwiastków ziem rzadkich z baterii niklowo-wodorkowych, tzw. paluszków. Pierwiastki wykorzystywane m.in. do produkcji samochodów elektrycznych i laptopów są kluczowe dla rozwoju nowoczesnego przemysłu.
Fizycy z Uniwersytetu Warszawskiego opracowali i przetestowali w miejskiej infrastrukturze nowatorski system kwantowej dystrybucji klucza kryptograficznego (QKD), oparty na kodowaniu wysokowymiarowym. Układ jest prostszy w budowie i skalowaniu niż dotychczasowe rozwiązania.
Oparte na sztucznej inteligencji narzędzie, które znacząco usprawnia analizę interferogramów i hologramów optycznych, opracowali naukowcy z Politechniki Warszawskiej we współpracy ze specjalistami z Norwegii oraz Niemiec.
Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego i University of British Columbia opisali, w jaki sposób w modelach magnetycznych może powstać tzw. samotny spinon – egzotyczne kwantowe wzbudzenie będące pojedynczym niesparowanym spinem.
W tunelu Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC) fizycy z całego świata, w tym z Polski, badają egzotyczne cząstki złożone z czterech kwarków powabnych. Te cząstki dotychczas były jedynie równaniem wyprowadzonym przez teoretyków, teraz po raz pierwszy udowodniono ich istnienie.
Polscy chemicy opracowali nowe cząsteczki, które da się rozpuścić w wodzie i które przestają świecić w obecności wybranych jonów metali. W przyszłości mogą pomóc szybciej identyfikować zanieczyszczenia w próbkach z rzek i jezior.
Jeszcze do 23 kwietnia potrwa cykl cotygodniowych, otwartych wykładów online na temat fizyki kondensatów Bosego-Einsteina, który organizuje Fundacja Candela wraz z naukowcami z Uniwersytetu Warszawskiego. Najbliższy wykład - 19 marca.
Mikrododatek materiału o ujemnej rozszerzalności cieplnej (NTE) oraz nanowłóknista budowa katody znacząco podnoszą sprawność i trwałość stałotlenkowych ogniw paliwowych. Nowatorski pomysł powstał na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, a w pracach brały udział także zespoły z Danii i Chin.
Polskie Towarzystwo Matematyczne przyznało Międzynarodową Nagrodę im. Stefana Banacha za najlepszą pracę doktorską. Otrzymał ją dr Feliks Rączka z Instytutu Matematycznego PAN. Jury wyróżniło też prace dr. Damiana Głodkowskiego oraz dr. Macieja Kucharskiego.
Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz z Japonii i Indii opracowali inteligentny materiał, który zmianą barwy reaguje na siłę czy naprężenia. Według autorów wynalazek mógłby przyczynić się np. do zapobiegania katastrofom budowlanym.
Magnetyt to tani i znany tlenek żelaza, który łatwo steruje się magnesem. Zespół z Uniwersytetu w Białymstoku sprawdził, jak „doprawienie” go śladowymi ilościami metali może dodać mu nowych funkcji: świecenia i hamowania wzrostu drobnoustrojów. Efekt zależy od przyprawy — i otwiera różne ścieżki zastosowań.
Nagrodzone tegorocznym Noblem z chemii struktury metaloorganiczne o wyjątkowych właściwościach są otrzymywane m.in. w Wojskowej Akademii Technicznej. Do otrzymywania MOF-ów stosujemy metodę mechanochemiczną – mówi PAP prof. dr hab. inż. Jerzy Choma z Wydziału Nowych Technologii i Chemii WAT.
Nanoproszki - „zapamiętujące” pochłonięte promieniowanie jonizujące i temperaturę otoczenia lub te o działaniu antybakteryjnym – to przykłady tzw. technologii podwójnego zastosowania, mogących znaleźć zastosowanie do celów zarówno cywilnych, jak i wojskowych, nad którymi pracują naukowcy z Instytutu Fizyki Polskiej Akademii Nauk.
Natalia Bednarek, studentka na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, jako jedna z 20 młodych badaczek z całego świata otrzymała prestiżowe stypendium Optica Women Scholars. Program ten wspiera młode naukowczynie w rozwoju kariery naukowo-badawczej w optyce i fotonice.
Fale grawitacyjne z tzw. podolbrzyma, który został powoli odarty ze swojej otoczki przez pobliską supermasywną czarną dziurę, mogą być emitowane nawet przez miliony lat. A częstotliwość tych fal mieści się dokładnie w zakresie, który rejestrować będzie przyszłe kosmiczne obserwatorium LISA - opisuje zespół z udziałem Polki.
Astrofizycy, m.in. z NCBJ, zaobserwowali i opisali najbardziej odległy i największy „nietypowy krąg radiowy", czyli ogromną chmurę promieniowania radiowego w kształcie pierścienia, składającą się z naładowanej plazmy. Obraz nowo odkrytego obiektu pochodzi sprzed 7 miliardów lat.
Podwodny teleskop KM3NeT umieszczony na dnie Morza Śródziemnego zarejestrował kosmiczne neutrino o rekordowej energii 220 petaelektronowoltów - to energia tysiące razy większa niż w CERN.
Międzynarodowy zespół naukowców z udziałem Polaków wykrył izotopy wodoru z paliwa termojądrowego podczas demonstracji lasera na tokamaku Joint European Torus (JET). Ta technologia laserowa pozwala m.in. określić skład chemiczny próbek w reaktorach termojądrowych.
Zespół z udziałem wrocławskich naukowców wykazał, że jony srebra wprowadzone do hydroksyapatytu, biomateriału wykorzystywanego w stomatologii, zmniejszają ryzyko infekcji. Wyniki badań zespołu opublikowano w czasopiśmie Scientific Reports.
Naukowcy z Polski i Austrii opracowali model komputerowy do badania zjawisk kwantowych z udziałem wysokoenergetycznych fotonów. Narzędzie pozwoli testować podstawy mechaniki kwantowej, a być może też znajdzie zastosowanie w medycynie, m.in. w tomografii PET.
Sposób na pokrywanie dużych powierzchni metalowych precyzyjnie uformowanymi nanostrukturami pokazują naukowcy z Instytutu Fizyki Jądrowej PAN. Przeszkodą była dotąd obecność w metalach ziaren krystalicznych, które zaburzały wzrost nanostruktur.
Polscy i amerykańscy fizycy wykazali, że bezpośrednie oddziaływania między atomami mogą wzmocnić nadpromienistość – efekt optyczny, polegający na zbiorowym rozbłysku światła. Odkrycie może być w przyszłości wykorzystane w technologiach kwantowych.
Naukowcy z PAN i UW opracowali nową metodę projektowania małych cząsteczek, będących podstawą organicznych półprzewodników. Stworzyli też wydajną metodę syntezy zaprojektowanych związków i zbudowali tranzystory polowe oparte na tych materiałach.
Naukowcy z trzech gdańskich ośrodków pracują nad rozwiązaniem, które może radykalnie zwiększyć szanse na wykrycie tętniaka mózgu, zanim dojdzie do jego pęknięcia i krwotoku. Kluczową rolę odgrywa tu sztuczna inteligencja analizująca dane kliniczne – podał rzecznik Politechniki Gdańskiej.
Motywy drzew, liści, gałązek, kwiatów, zwielokrotnione i symetrycznie zaaranżowane. Matematyczne myślenie widać w kompozycjach ornamentów sprzed ośmiu tysięcy lat – czytamy na łamach „Journal of World Prehistory”.
Zespół naukowców z Politechniki Wrocławskiej wchodzi w skład międzynarodowego konsorcjum, które rozpoczęło badania nad nowymi materiałami technologii stealth dla okrętów wojennych – podała w środę wrocławska uczelnia.
Mateusz Zarzeczny z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał Złoty Medal Chemii 2025. Jego zwycięska praca dyplomowa „Wielopoziomowa kontrola właściwości chiroptycznych w morfologicznie chiralnych fazach ciekłokrystalicznych”. W tym roku do konkursu zgłoszono aż 61 prac z 15 uczelni - podali organizatorzy.
Prof. Karol Życzkowski z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ uzyskał dofinansowanie w wysokości ponad 2,25 mln euro na realizację projektu dotyczącego mechaniki kwantowej. Badania sfinansuje Europejska Rada ds. Badań Naukowych w ramach konkursu ERC Advanced Grant 2023.
115 lat temu urodził się Stanisław Ulam. Współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej, jeden z ojców bomby atomowej i wodorowej. Miał swój udział w wysłaniu ludzi na Księżyc, był także doradcą naukowym prezydenta Kennedy’ego oraz armii USA w najgorętszym okresie zimnej wojny.
Badania fermionów, dające nadzieje na głębsze zrozumienie procesów zachodzących wewnątrz gwiazd neutronowych, oraz badania turbulencji kwantowych występujących w nadcieczach przeprowadził - wykorzystując możliwości superkomputera LUMI - naukowiec z Politechniki Warszawskiej.
