H. heidelbergensis miał potężne łuki brwiowe, większą czaszkę i bardziej płaską twarz niż poprzednie gatunki. Krótkie, szerokie ciała przystosowane do zimnego klimatu. Pierwszy gatunek, który rutynowo posługiwał się ogniem już 790 tys. lat temu. Budował proste schronienia z drewna i kamienia w Terra Amata we Francji. Pierwszy polował na dużą zwierzynę, taką jak konie, słonie i nosorożce, używając drewnianych włóczni w Schöningen. Wrzucił kości 30 osobników do rytualnej jamy wraz z ręcznym siekierą w Sima de los Huesos. Żył od 1,3 mln do 350 tys. lat temu w całej Europie i prawdopodobnie w Afryce. Europejska linia ewolucyjna przekształciła się w H. neanderthalensis. Afrykańska gałąź przekształciła się w H. rhodesiensis, a następnie w H. sapiens. Mieli wspólnego przodka z neandertalczykami i współczesnymi ludźmi. Dowody z żuchwy z Mauer wskazują na brak podbródka i potężną budowę ciała. Stanowiska archeologiczne obejmują Hiszpanię, Anglię i Włochy, sięgając 1 miliona lat wstecz. Możliwe, że przewlekłe infekcje zabiły niektórych z powodu chorób zębów. Najstarsze europejskie skamieniałości czaszek pokazują zużyte zęby i ogromne szczęki.